23 Haziran-Çerkes Kadını (veya Sataney’in Günü - ÇH

Bugün 23 Haziran Çerkes Kadını Günü veya Nart destanları kahramanı, altın işleme ustası Sataney'in Günü.

"Sataney Mafe" ( Setenay Günü ) mitolojiye göre üç gün sürmüş. Sataney güneşten durmasını istemiş, güneş Sataney'in isteğini yerine getirmiş ve üç gün durmuş! 

O zamandan beri yaz gündönümü günleri "Çerkes Kadınlarının Günü" olarak kabul ediliyor!

"Çerkes kadınları" deyince hemen herkes sadece onların güzelliklerini ve sadakatlerini anlatır. 

Halbuki hayatın içinde, hatta önündedir Çerkes kadını. Çarlık Rusyasına karşı eşlerini, çocuklarını yalnız bırakmamış; elde silah savaşmış veya yalnız başına çocuklarını büyütmüştür...

Çerkes kadını, toplumsal bir kişiliktir. Sadece evde veya mutfakta değil; hayatın her alanında sorumluluk alır.. 

Setenay bir bilgedir. Yeteneklidir. Nart'lar bilmedikleri konularda Setenay'a danışırlardı, Setenay, Nart'lara ve topluma yol gösterirdi.

Xabzelerimizin modern yorumlarını borçlu olduğumuz Kazanakue Jabağı'nın ölmeden önceki son sözleri, "kadınlarınıza saygılı olun" olmuştu. Çünkü binlerce yıllık geleneklerimizdeki aşınmayı görüyordu. 

Artık dünya küçüldü, herkes elindeki bir telefondan dünyayı takip edebiliyor, gördüklerinin bir kısmını benimsiyor. Hayatımıza şu veya bu kültürden, ideolojiden ve inançtan yeni alışkanlıklar, yeni değer yargıları giriyor, bunların bazıları, "bizim olan"ı öteliyor. 

Zaman zaman "xabzelerimizin özünü korumalıyız" diyoruz, ama xabzelerimizin özü ne? 

Önce "saygı": İnsana saygı, kişiliğe saygı, inanışa saygı, hayata bakış açısına saygı... Sonra "eşitlik". 

Bilginin kolay erişilebilirliği nedeniyle genç-yaşlı veya kadın-erkek eşitliği... Hayatın her alanında. 

Genci "dinleme locası"na ve kadını mutfağa hapseden hiç bir toplumun, ideolojinin veya inanışın geleceği yoktur.

Xabze uygun ve/veya doğru olansa eğer, bugün doğru olan, yaş ve cinsiyet farkı gözetmeksizin karşılıklı saygı göstermek ve hayatı eşit paylaşmak gerekiyor.

Gençlerin dinleyici pozisyonunda olduğu; kadınların mutfak ve çocuk bakımı işini üstlendiği bir toplumsal yaşam artık sürdürülebilir değil...

Çerkes Kadını veya "Setanay'ın Günü"nde, umarız sadece Setenay'ın güzelliğini ve dikiş-nakış yeteneğini hatırlamaz; nasıl yeni Setenaylar yetiştirebiliriz diye düşünürüz...

Çerkesya Hareketi 

23 Haziran 2026