Atalarımızın Geleneklerine Uygun Olarak. Geçmişten Kalma İç Mekan Tasarımları Neden Tekrar Popüler?

Uzun yıllar boyunca geleneksel Adıge mobilyaları sadece bir müze sergisiydi, ancak son zamanlarda insanlar geçmişten kalma parçaları üretebilen ahşap ustalarını aramaya başladı. Bu ustalardan biri de Adıgeysk'ten usta bir zanaatkar olan Murat Thagapso . Bize ahşabı nasıl "ehlileştirdiğini" ve onu tüm oyma setleri yaratmaya ilham veren şeyleri anlattı.

Masa tablası "yürüdüğünde"

Geleneksel ulusal mobilyalar, sadece bölgenin kültür merkezi Maykop sakinlerinden değil, çevredeki bölgelerdeki insanlardan da giderek daha fazla ilgi çekiyor. Üç ayaklı, ustalıkla işlenmiş masalar (lанэ), beşik sandalyeler (кушъэ) ve hatta ahşap müzik aletleri evlerde giderek daha yaygın hale geliyor. Zanaatkârların iletişim bilgileri hızla yayılıyor. Amatör zanaatkâr Murat Thagapso, yaklaşık 10 yıldır oyma Adıge masaları ve kuşe'leri yapıyor.

Murat, "2016 yılında, 40 yaşındayken geleneksel üç ayaklı bir masa almaya karar verdim. İnternetten fiyatları karşılaştırdım: sandalyeli takımlar oldukça pahalıydı ve şimdi bile bir takımın fiyatı en az 30.000 ruble olurdu. Bu yüzden masayı kendim yaptım; bu masa çocukluğumdan beri benim için aile birliğinin sembolü oldu. Çocukken aile büyüklerinin Adıge a'ne'nin tüm ailenin etrafında toplandığı ocak görevi gördüğünü anlattıklarını hatırlıyorum. Geçmişe dair bu hikayeler öyle bir sıcaklık ve sevgi yaydı ki, onları her zaman hayata geçirmek ve atalarımın neler hissettiğini anlamak istedim," diyor. 

Bir gün Thagapso biraz tahta aldı, eline bir törpü alıp geleneksel bir masa yaptı. Daha sonra aynı tarzda sandalyelerle tamamladı. Sonuç hoştu, ancak el yapımı mobilyalar atölyede uzun süre kalmadı.

"Büyükannem bu takımı gerçekten çok beğendi ve ona vermekten çok mutlu oldum. Sonra keresteyi sipariş ettim ve ikinci masaya başladım," diye hatırlıyor usta.

Zahmetli ama büyüleyici süreç Thagapso'yu o kadar etkiledi ki tekniğini defalarca geliştirdi ve Murat sevdiklerine masa ve sandalyeler hediye etti. İşin püf noktalarını öğrendikten sonra, süreci hızlandırmak, kolaylaştırmak ve ürünlerinin kalitesini artırmak istedi. Bu yüzden Murat kendi makinesini yaptı ve daha sonra ev yapımı ekipmanını profesyonel ekipmanla değiştirdi.

"İlk birkaç deneme sırasında, ahşabın 'canlı' ve çok kaprisli bir malzeme olduğunu fark ettim. Masa tablasının sıcaklık değişimleri nedeniyle büküldüğünü ve 'hareket ettiğini' gördüm. Kayın, meşe, dişbudak... her türün kendine özgü bir 'karakteri' var. Örneğin, kayın esnek ve yumuşakken, meşe serttir ama damarları çok güzeldir," diye açıklıyor.

Epoksi ile üç ayaklı

Murat'ın merakı onu Adıge Ulusal Müzesi'ne götürdü. Orada, "üç ayaklı" figürün yapısını dikkatlice inceledi. Amatör zanaatkar daha sonra sektör festivallerine katıldı ve ağaç işçiliğinin tüm inceliklerini anlamak için yerel bir zanaatkardan tavsiye aldı.

Murat Thagapso, "Klasik üç ayaklı bir masanın tablasının hafifçe benekli olduğunu fark ettiniz mi? Bu detay pek göze çarpmıyor. Aslında masa, başlangıçta bir çeşit tepsi, hatta tabak görevi görüyordu. Genellikle etli ve soslu mamalyga (yulaf lapası) konurdu. Damlamayı önlemek için eski ustalar göze batmayan bir girinti oluştururlardı. Artık buna gerek yok, ama her ihtimale karşı, masa tablasının çevresine ince bir oluk açıyorum. Bu, parçaya hacim katıyor ve bir durdurucu görevi görüyor. Ayaklara gelince, günümüz ustaları sadece hayal güçleriyle sınırlı: girintiler her şekil ve boyutta olabilir," diye devam ediyor.

Adıgeysk'te yaşayan Murat, yıllar içinde çeşitli renklerde ve karmaşıklıkta geleneksel masa ve sandalyeler yapma tekniğinde ustalaştı. Ardından, Murat eserlerini modernize etmek ve denemek istedi. Bu nedenle, üç ayaklı masa tablasına günümüzde moda olan epoksi reçineyi ekledi. Kendi kendini yetiştirmiş bu sanatçının ellerinde, tarihi ve çağdaş tasarımın uyumlu bir karışımı ortaya çıktı.

Murat, "Eğer bir akrabamın tavan arasında en az 20 yıldır duran eski, üç ayaklı bir masa bana verilmemiş olsaydı, asla epoksiye başvurmazdım. Bu süre zarfında masanın yüzeyi çatlamıştı, ancak yapının geri kalanı iyi durumdaydı. Bu yüzden masa tablasını koyu renkli epoksi reçineyle doldurdum. Sonuç çok güzel ve otantik oldu. Ayrıca yaratıcı olanaklarımı da genişletti," diyor.

Güzellik ayrıntılarda gizlidir.

Yeni malzemeler ve teknikler, Thagapso'ya ilk beşiğini (kuşe) yaratması için ilham verdi. Sanatçıya göre, süreç büyük ölçüde değişmeden kaldı, ancak beşiğin yapımı daha fazla emek ve zaman gerektiriyor.

"Beşiği daha ilgi çekici ve zarif hale getirmek için yaklaşık 60 ahşap parçayı oymam gerekiyor. İşi yavaşlatan şey dekoratif unsurlar. Beşiğin tabanı veya üç ayaklı set en az bir hafta sürüyor," diye açıklıyor.

 

Beşiği süslemek için yaklaşık 60 adet ahşap parça oyulmuştur.

 

Murat tekniğini sürekli geliştiriyor ve odağını döşemeli mobilyalara kaydırmış durumda. Kanepeler, koltuklar ve puflar yapıyor. Ancak, yukarıdakilerin hepsinden farklı olarak, Thagapso bu alanda bir atölyede çalışma deneyimine sahip.

Murat, "Cumhuriyette geleneksel mobilya yapan çok az insan var. Ben de Çerkes kültürünün korunmasına ve tanıtılmasına mütevazı bir katkıda bulunmak, insanları güzel objelerle mutlu etmek istiyorum; böylece herkes, benim gibi, sevdikleriyle üç ayaklı bir mobilyanın etrafında toplanıp keyifli vakit geçirebilsin," diyor.

Kaynak: Adigea AİF