Maşukiye’nin Adı Nereden Geliyor? Çerkes Köyünden Turizm Merkezine Uzanan Hikâye

Kartepe’nin etekleri ile Sapanca Gölü arasında yer alan Maşukiye; şelaleleri, dereleri, meyve bahçeleri ve alabalık restoranlarıyla Kocaeli’nin en tanınan turizm noktalarından biri. Peki Maşukiye ne zaman kuruldu, ismini nereden aldı ve küçük bir köyden nasıl önemli bir turizm merkezine dönüştü?

Bugün Kartepe ilçesine bağlı bir mahalle olan Maşukiye’nin modern yerleşim tarihinin 19. yüzyılın ikinci yarısında başladığı kabul ediliyor. Yerel tarih çalışmalarında, köyün 1863-1864 yıllarında Kafkasya’nın Soçi çevresinden Osmanlı topraklarına gelen Çerkes aileler tarafından kurulduğu aktarılıyor.

Kafkasya’dan gelen aileler, Samanlı Dağları’nın eteklerinde bulunan ve iklimi memleketlerine benzeyen bu bölgeye yerleştirildi. Tarım ve hayvancılıkla yaşamlarını sürdüren ilk yerleşimciler, zamanla meyvecilik faaliyetlerini geliştirdi. Elma, armut, kiraz, erik, şeftali ve ceviz yetiştiriciliği, Maşukiye’nin ekonomik ve kültürel kimliğinin önemli parçalarından biri oldu.

ESKİ ADI “VOÇBE HABLE” OLARAK BİLİNİYORDU

Maşukiye’nin Çerkes kültüründeki eski adının “Voçbe Hable” ya da farklı yazılışlarıyla “Voçıba Hable” olduğu belirtiliyor. “Hable” sözcüğü Çerkesçede köy veya yerleşim anlamında kullanılıyor.

Yerleşimin kurucu aileleri ve eski adı hakkında farklı anlatımlar bulunsa da Maşukiye’nin kuruluşunda Çerkes göçünün belirleyici olduğu konusunda kaynaklar büyük ölçüde örtüşüyor. Zaman içerisinde bölgeye Karadeniz ve Anadolu’nun farklı kesimlerinden gelen ailelerin de yerleşmesiyle bugünkü çok kültürlü yapı ortaya çıktı.

MAŞUKİYE İSMİ NEREDEN GELİYOR?

Maşukiye adının kökenine ilişkin iki farklı anlatım bulunuyor. Kartepe Kaymakamlığı ve Kocaeli’nin resmî turizm kaynaklarına göre isim, “âşık olunan” veya “sevilen kişi” anlamındaki “maşuk” sözcüğünden geliyor. Bu nedenle Maşukiye, halk arasında “Âşıklar Köyü” olarak da anılıyor.

Yerel tarih üzerine hazırlanan daha yeni çalışmalarda ise köyün adını, kuruluş döneminde görev yapan İzmit Mutasarrıfı Maşuk Paşa’dan aldığı ileri sürülüyor. Bu anlatıma göre Maşukiye adı doğrudan “âşıklar diyarı” anlamından değil, bir devlet görevlisinin isminden doğdu. Her iki görüş de bölgede anlatılmaya devam ettiği için ismin kesin kökeni konusunda tek ve tartışmasız bir açıklama bulunmuyor.

DOĞAL GÜZELLİKLERİYLE TANINDI

Maşukiye, Samanlı Dağları’nın etekleri ile Sapanca Gölü’nün güneybatı kıyısı arasında bulunuyor. Yerleşimin şelaleleri, dereleri, pınarları, yoğun orman örtüsü ve meyve bahçeleri, bölgenin turizm kimliğinin gelişmesinde önemli rol oynadı.

İzmit’e yaklaşık 20, İstanbul’a ise yaklaşık 120 kilometre uzaklıkta olması, Maşukiye’yi özellikle günübirlik ziyaretler açısından cazip hale getirdi. İstanbul, Sakarya, Bursa ve çevre ilçelerden gelen ziyaretçiler, hafta sonlarında bölgedeki restoranları ve doğa alanlarını yoğun şekilde tercih ediyor.

ALABALIK VADİSİ MAŞUKİYE’NİN SİMGESİ OLDU

Maşukiye’den Kartepe yönüne ilerleyen yol üzerinde bulunan Alabalık Vadisi, bölgenin en bilinen noktaları arasında yer alıyor. Dere kenarlarına kurulan restoranlarda alabalık, köy kahvaltısı ve yöresel ürünler servis ediliyor.

Kiremitte alabalık, fırında mantar, köy peyniri ve serpme kahvaltı, Maşukiye’yle özdeşleşen lezzetler arasında bulunuyor. Kocaeli İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü de kentte yapılması önerilenler arasında Maşukiye’de alabalık yenilmesine özel olarak yer veriyor.

KARTEPE’NİN ZİRVESİNE AÇILAN KAPI

Maşukiye, Kartepe Dağı ve kayak merkezine ulaşımın başlangıç noktalarından biri olmasıyla da dikkat çekiyor. Yerleşimden başlayan yaklaşık 17 kilometrelik orman yolu, ziyaretçileri Kartepe’nin yüksek kesimlerine taşıyor.

Kış aylarında kayak merkezine gidenlerin, bahar ve yaz aylarında ise yayla, yürüyüş ve doğa turizmi için bölgeye gelenlerin uğrak noktası olan Maşukiye, Kartepe turizminin gelişmesinde öncü rol üstlendi.

1986 YILINDA BELEDİYE OLDU

Maşukiye, uzun yıllar köy statüsünde yönetildikten sonra 2 Mayıs 1986 tarihinde belediye statüsü kazanarak beldeye dönüştü. Bu süreçte bölgede altyapı, yol, yapılaşma ve turizm yatırımları hızlandı.

Kartepe ilçesinin 2008 yılında kurulmasıyla Maşukiye de yeni ilçenin sınırları içerisinde yer aldı. Köseköy merkezli oluşturulan Kartepe ilçesi; Maşukiye’nin yanı sıra Uzunçiftlik, Uzuntarla, Eşme, Acısu, Büyükderbent, Arslanbey, Sarımeşe ve Suadiye gibi yerleşimleri aynı idari yapı altında bir araya getirdi.

BELDEDEN MAHALLEYE DÖNÜŞTÜ

2012 yılında kabul edilen 6360 sayılı kanunla büyükşehirlerdeki belde belediyelerinin tüzel kişilikleri kaldırıldı. Bu düzenlemenin ardından Maşukiye Belediyesi kapatıldı ve yerleşim Kartepe’ye bağlı mahalle statüsüne dönüştü.

Maşukiye bugün resmî olarak mahalle olsa da bölge halkı ve ziyaretçiler tarafından hâlâ “Maşukiye beldesi” veya “Maşukiye köyü” ifadeleriyle anılabiliyor.

NÜFUSU 6 BİNİ AŞTI

Kartepe Belediyesinin 1 Ocak 2026 tarihli mahalle nüfusları tablosuna göre Maşukiye’de 6 bin 220 kişi yaşıyor. Nüfusun son yıllarda sınırlı ancak düzenli biçimde arttığı görülüyor.

Bununla birlikte yaz ve hafta sonlarında ziyaretçi yoğunluğu nedeniyle Maşukiye’deki hareketlilik yerleşik nüfusun çok üzerine çıkabiliyor. Artan turizm ilgisi; trafik, otopark, yapılaşma ve doğal alanların korunması gibi konuları da bölgenin önemli gündemleri arasına taşıyor.

LEYLA ATAKAN’IN MEMLEKETİ

Maşukiye, Türkiye’nin doğrudan seçilen ilk kadın belediye başkanlarından Leyla Atakan’ın ailesinin köklerinin bulunduğu yerleşim olarak da biliniyor. Kocaeli Ansiklopedisi’nde Atakan’ın Maşukiyeli Çerkes bir aileden geldiği belirtiliyor.

Kurtuluş Savaşı’nda görev alan Hasan Paşa da Maşukiye’nin yetiştirdiği önemli isimler arasında gösteriliyor. Bu yönüyle Maşukiye yalnızca doğal güzellikleriyle değil, Kocaeli’nin siyasal ve toplumsal tarihindeki isimlerle de öne çıkıyor.

KÖY KİMLİĞİ İLE TURİZMİ BİR ARADA YAŞATIYOR

Maşukiye, yaklaşık 160 yıl önce Çerkes ailelerin kurduğu küçük bir köyden, her yıl çok sayıda ziyaretçiyi ağırlayan turizm merkezine dönüştü. Meyve bahçeleri, dere kenarındaki restoranları, şelaleleri ve Kartepe’ye uzanan orman yoluyla Kocaeli’nin en tanınan yerleşimlerinden biri oldu.

Ancak hızlı yapılaşma ve yoğun ziyaretçi trafiği, Maşukiye’nin doğal ve tarihî dokusunun korunmasını daha da önemli hale getiriyor. Bölgenin geleceğindeki temel mesele, turizmden sağlanan ekonomik hareketlilik ile köy kimliği ve doğal güzelliklerin korunması arasında denge kurulması olarak öne çıkıyor.

Kaynak: Kocaeli Gazetesi