Bask Ülkesi’nde Baskça Eğitim

Bask Ülkesi'nde Baskça'nın - Euskara'nın - öğretilmesi İspanya'daki en başarılı "dil canlandırma" örneği olarak gösterilir.

Sistem, 1982'de çıkan "Bask Dilinin Normalleştirilmesi Kanunu" ile kuruldu.

O zamana kadar okullarda öğretmenlerin sadece %20'si Baskça konuşabiliyordu. 

Franco döneminde yasaklı olan dil için önce 1960'larda "ikastola" adı verilen gizli Baskça okullar ve "Euskaltzaindia" (Bask Dil Akademisi) himayesinde okuryazarlık grupları kuruldu.

Bugün resmi sistemde veliler çocuklarını kaydederken 3 modelden birini seçiyor:  

Model A: İspanyolca eğitim

Tüm dersler İspanyolca. Baskça sadece bir ders olarak öğretiliyor, yabancı dil gibi düşünülüyor.  

Model B: Çift dilli eğitim

Bazı dersler İspanyolca, bazıları Baskça. Genellikle matematik ve okuma-yazma Baskça, diğerleri İspanyolca. İki dil de hem ders hem de eğitim dili olarak kullanılıyor.

Model D: Baskça eğitim

İspanyol Dili ve Edebiyatı hariç tüm dersler Baskça. İspanyolca sadece bir ders olarak öğretiliyor. Başlangıçta Baskça konuşulan evlerden gelen çocuklar için düşünülmüşken sonradan herkes için ana model oldu.  

Bir de teorik olarak Model X var - sadece İspanyolca, Baskça dersi bile yok - ama pratikte kullanılmıyor.

Hangisi baskın?

D Modeli açık ara en popüler olanı:

• 2018-2019'da 3 yaşındaki çocukların %81'i D modeline kaydoldu   

• Genel eğitimde tüm kademelerde öğrencilerin %71,2'si D modelinde okuyor   

• Yeni kayıtlarda neredeyse %78'e kadar çıktığı bildiriliyor, A modeli sadece %3'te kalıyor   

Yani bugün Bask Özerk Bölgesi'nde eğitim büyük oranda tamamen Baskça yapılıyor.

Nasıl öğretiliyor? 

1. Okul öncesi zorunlu değil ama 3 yaşından 16 yaşına kadar ücretsiz ve 6-16 yaş arası zorunlu. Eğitim dili seçimi 3 yaşında başlıyor.   

2. Erken immersiyon: D modelinde çocuklar okuma yazmayı önce Baskça öğreniyor, İspanyolca daha sonra ekleniyor. 

3. İkastola ağı hala önemli: Devlet okulları yanında özel ama devlet destekli ikastolalar tamamen Baskça eğitim veriyor. Bölgede sistem %70 devlet, %30 bu tip destekli okullar şeklinde.   

4. Yeni yasa tartışması: Bask hükümeti 3 model sistemini kaldırmayı ve yerine her okulun kendi dil projesini yaptığı, Baskçanın merkezi olduğu tek bir çokdilli modele geçmeyi planlıyor. 

Model A, B, D ayrımı böylece kalkacak.   

Sonuç olarak, 40 yıl önce evde bile konuşulması azalan Euskara, bugün okulda ana eğitim dili haline geldiği için genç nesiller arasında İspanyolcadan daha iyi biliniyor.

Kaynaklar