İlk Çerkes - Adıge Gazetesi

İlk Çerkes - Adıge Gazetesi

115 yıl önce, Çerkes diasporasının temsilcileri tarafından Türkiye'de ilk Adıge gazetesi "Guaze" ("Rehber") yayımlandı. Bu gazete, "Çerkes İttihad ve Teavun Cemiyeti "nin yayın organı oldu. Derneğin sekreteri ve baş editörü, kamu ve siyaset alanında tanınmış bir isim ve Çerkes eğitimci olan Nuri T'sağo idi.

"Guaze", İstanbul'da çok kısa bir süre, 1911'den 1914'e kadar yayımlandı. Yayın, Çerkes aydınlarını birleştirmeyi, ana dillerini ve kültürlerini korumayı ve tarihi vatanlarıyla bağ kurmayı amaçlıyordu. Çerkes halklarının dil sorunlarını ele aldı ve alfabetik varyantlar önerdi. Ağırlıklı olarak Türkçe olarak yayımlanan gazete, günümüz Türkiye'si ve Çerkes diasporasının yaşadığı bazı Arap ülkelerinde dağıtıldı. 

Gazete, ayda iki veya üç kez sekiz sayfa olarak yayımlanarak siyasi, ekonomik, sosyal ve bilimsel bir yayın olarak konumlandı. Günümüze ulaşan sayılar, Kafkas Savaşı'nın bireysel bölümlerini doğrudan ele alan makalelerin yanı sıra bu olayların değerlendirilmesine ilişkin soruları da içermektedir. Örneğin, 10 Nisan 1911 tarihli bir makalede, çeşitli kaynakları (Rus kaynakları da dahil olmak üzere) analiz ettikten sonra yazar, 1863 yılında yalnızca Kuban bölgesinden 258.000 Şapsug ve neredeyse aynı sayıda Abadzeh'in Osmanlı İmparatorluğu'na göç ettiğini belirtmektedir. Bu sayıya diğer Çerkes alt etnik gruplarından gelen göçmenlerin sayısı da eklendiğinde, toplam sayı 1.750.000'e ulaşmaktadır. Ayrıca gazete, ilk sayısında Şeyh Şamil'in Kafkasya'daki faaliyetlerini anlatan bir "Tarih Sayfaları" köşesine yer vermiştir.

"Guaze" gazetesi, 45. sayısıyla 1914 yılında yayın hayatına son vermiştir. Bir rivayete göre bu, Türk yetkililerinin baskısı nedeniyle olmuştur.

Anna ASANOVA

Kaynak: KBR Pravda