KBDÜ uzmanı, 21. yüzyılda Kabardey düğün törenleri üzerine: yenilikler ve gelenekler.

KBDÜ uzmanı, 21. yüzyılda Kabardey düğün törenleri üzerine: yenilikler ve gelenekler.

Kabardey düğünü her zaman sadece bir aile kutlamasından daha fazlası olmuştur. Her jestin, her aşamanın –evliliğin kurulmasından gelinin girişine kadar– "Adıge Habze" (geleneksel görgü kuralları) kökenli bir anlam taşıdığı karmaşık, çok aşamalı bir ritüeldir. Kabardey-Balkar Devlet Üniversitesi Yönetim, Turizm ve Otelcilik Enstitüsü'nde kıdemli öğretim üyesi olan Madina Tutukova, "19. Yüzyılın Sonu - 21. Yüzyılın İlk Çeyreğinde Kabardey Düğün Törenlerinin Dönüşümü" başlıklı tezinde, küreselleşmenin etkisine rağmen düğün töreninin hangi unsurlarının geçmişte kaldığını, hangilerinin uyarlandığını ve hangilerinin değişmeden kaldığını incelemiştir.

En dikkat çekici değişikliklerden biri düğün töreninin süresidir. Eskiden düğün süreci, karmaşık hazırlık aşamaları ve düğün sonrası ritüelleri de dahil olmak üzere 7-14 güne kadar uzayabilirken, bugün kutlamalar genellikle 1-3 günle sınırlıdır. Bu, kentleşme ve ekonomik faktörlerden kaynaklanmaktadır. Modern yaşam temposu ve maliyetleri optimize etme ihtiyacı, aileleri kutlamalarını basitleştirmeye zorlamaktadır. Zaman diliminin yanı sıra, ritüellerin kendileri de dönüşüme uğramaktadır. Örneğin, gelin ve damadın aylarca birbirlerinin yaşlı akrabalarından uzak durmasını gerektiren karmaşık kaçınma kuralları, artık sadece birkaç güne indirilmiştir.

Tutukova'nın belirttiği gibi, bir dizi ritüel unsuru, orijinal kutsal işlevini neredeyse tamamen kaybetmiş veya tamamen ortadan kaybolmuştur. Bu durum özellikle, daha önce zorunlu olan özel nesneler kullanılarak yapılan "nazardan korunma" ritüelleri için geçerlidir.

Pshchykӏehu (пщыкӏэху) (gelin ve damadın maiyeti) kurumu da değişiyor. Üyeleri eskiden düğünün düzenlenmesinde ve yürütülmesinde önemli bir rol oynarken, aileler arasında bir bağ görevi görürken, bugün bu işlev öncelikle dekoratif bir hal alıyor.

Mekan da değişti: "Tüm dünya için" büyük kazanlarda yemek hazırlanan geleneksel avlular, yerini tam kapsamlı düğün hizmetleri sunan restoranlara bırakıyor. Araştırmacıya göre bu değişim, sosyal dinamikleri de etkiliyor. Eskiden bir düğün haberi anında köye yayılıp komşuları bir araya getirirken, bugün kutlamalar genellikle devasa salonlarda yapılıyor ve bazen yakın komşular bile aile olayından haberdar olmayabiliyor.

Düğün kutlamalarına Avrupa unsurları dahil ediliyor: geleneksel "faşe"nin yerini bembeyaz Batı tarzı gelinlik alıyor ve buket atma ritüeli kutlamanın bir parçası haline geliyor. Bu yenilikler, özellikle "cegu" adı verilen ulusal danslar olmak üzere geleneksel adetlerle birlikte varlığını sürdürüyor.

Madina Tutukova, bazı modern düğün unsurlarının anlamsız olduğunu ve hatta geleneksel Adıge Habze görgü kurallarına aykırı olduğunu belirtiyor. Bunlara örnek olarak, onlarca pahalı arabadan oluşan konvoylar ve devasa salonların kiralanması gösterilebilir. Yazar, gelin buketi veya jartiyer atma geleneğini, Kabardey görgü kurallarının temelini oluşturan Kafkasya'nın ölçülülük ve tevazu (namıs) anlayışına aykırı, çarpıtılmış Batı etkileri olarak değerlendiriyor.

Ancak değişmeyen bir şey var: tüm gelinler, kadim bir inanışa uyarak yeni evlerinin eşiğinden sağ ayaklarıyla adım atıyorlar.

Damat ile akrabaları arasındaki uzlaşma ritüeli (şauişıj) (щауэишыж) neredeyse hiç değişmeden kalmıştır. Özü, genç ve yaşlı arasında zekâya dayalı, her iki tarafın da diğerini kendi görüşüne ikna etmeye çalıştığı mizahi bir yarışmada yatmaktadır. Bu ritüel, günümüzde düğün döngüsünü sonlandırmaktadır.

Madina Tutukova, tüm dönüşümlere rağmen Kabardey düğününün etnokültürel kodu korumada önemli bir işlevi yerine getirmeye devam ettiğini belirtiyor. Ekonomik ve kentsel faktörlere yanıt olarak değişen karmaşık bir ritüel olan düğün, modern bir biçimde uyarlanmış olsa da, kadim kökleriyle bağlantısını koruyor.

Kaynak: KBDÜ