Çerkes/Kafkas Diasporası Sivil Toplum Kuruluşlarından Ortak Açıklama!..

Halkımızın tarihinin çarpıtılmasını ve diasporamızın siyasi propaganda aracı olarak kullanılmasını kabul etmiyoruz.

Biz, Çerkes/Kafkas diasporası sivil toplum kuruluşları olarak, 28 Ekim 2026 tarihinde Moskova’da Rusya Federasyonu Dışişleri Bakanlığı, Rossotrudniçestvo ve Dünya Çerkes Birliği tarafından “Yüzyıllar Boyunca Rusya ile El Ele, Onur ve Şan Kazanarak” başlığıyla düzenlenen toplantıyı ve bu toplantının yerleştirildiği siyasi ve tarihsel çerçeveyi protesto ediyoruz.

Kabardey-Balkar’ın sözde Rusya’ya “katılımının” 470. yıl dönümü arifesinde gerçekleştirildiği açıklanan bu organizasyon aracılığıyla, Rusya’nın resmi tarih anlatısına bazı Çerkes diaspora mensuplarının katılımıyla meşruiyet kazandırılmasını ve halkımızın güncel siyasi çıkarlar doğrultusunda kullanılmasını kabul edilemez buluyoruz.

Bu organizasyon, içinde bulunduğumuz uluslararası koşullardan bağımsız değerlendirilemez. Rusya’nın Ukrayna’ya karşı yürüttüğü savaşın doğurduğu askeri, ekonomik ve siyasi maliyetler; uluslararası yaptırımlar ve diplomatik baskılar, Moskova’nın dış kamuoyundaki meşruiyetini güçlendirme arayışına önem kazandırmaktadır. Bu ortamda diaspora topluluklarıyla kurulan ilişkiler, Rusya’nın dış politika anlatısına destek üretmenin araçlarından biri haline getirilmektedir.

Aynı dönemde uluslararası kurumlarda yerli halkların ve ulusal azınlıkların temsilcilerine açılan diyalog alanları ile Çerkes halkının tarihsel haklarına yönelik ilgi de genişlemektedir. Çerkes Soykırımı’nın tanınmasına yönelik yaklaşımlar, tarihsel adalet taleplerimizin uluslararası gündemde karşılık bulabildiğinin somut bir örneğidir. Bu gelişmelerin, Rusya’nın Çerkes/Kafkas diasporasındaki muhalif tutumları etkisizleştirme ve diaspora üzerindeki siyasi nüfuzunu güçlendirme arayışına yeni bir önem kazandırdığı kanaatindeyiz. Moskova’daki organizasyonu da bu bağlamda, Rusya’nın hem Kafkas halklarının uluslararası alanda karşılık bulan tarihsel tezlerini zayıflatma hem de diasporanın desteğini kazandığı izlenimini yaratarak kendisine uluslararası meşruiyet sağlama çabasının bir parçası olarak değerlendiriyoruz.

Anavatanda ise cumhuriyetlerin yetkilerinin daraltılması, anadillerin eğitimdeki güvencelerinin zayıflatılması, bağımsız sivil faaliyetler üzerindeki baskılar, akademisyenlere ve kültür emekçilerine yönelik soruşturma ve aramalar, 21 Mayıs anmalarına getirilen engeller ve aktivistlerin cezalandırılması ciddi bir hak kaybı tablosu oluşturmaktadır. Bu uygulamalar, halkımızın kendi geleceği hakkında özgürce söz söyleme ve örgütlenme imkânlarını aşındırmaktadır.

Böylesi bir tablo karşısında Rusya’nın Çerkes halkının dilini, kültürünü ve varlığını koruyan bir güç olarak sunulması, yaşanan hak ihlallerinin üzerini örten çarpıtılmış bir siyasi anlatıdır.

Dünya Çerkes Birliği Başkanı’nın söz konusu program hakkındaki açıklamaları da kaygılarımızı doğrulamaktadır. Başkanın, programın “yeni bir Rusya algısının oluşmasına yardımcı olduğu” yönündeki ifadesi, organizasyonun siyasi amacını doğrudan ortaya koymaktadır. Programın başarısı, Çerkeslerin hangi taleplerinin karşılandığı üzerinden değil, katılımcıların Rusya’ya bakışının nasıl değiştiği üzerinden anlatılmaktadır. Toplantının başlığı, ziyaret programı ve bu açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde, organizasyonun diaspora nezdinde Rusya lehine bir algı oluşturmayı hedeflediği açıkça görülmektedir.

Bu nedenle etkinliği, özellikle Çerkesler üzerinden tüm Kafkas diasporasının Rusya’nın tarihsel ve güncel politikalarına yönelik eleştirilerini zayıflatmaya; halkımızın temsilcilerini Rusya’nın resmi anlatısının onaylayıcıları olarak göstermeye yönelik bir girişim olarak değerlendiriyoruz.

1557 yılında dönemin koşullarında şekillenen ve sınırlı bir coğrafyayı kapsayan siyasi ve askerî ilişkilerin, bütün Çerkes halkının ve tarihsel Çerkesya’nın Rus devletine gönüllü olarak katılması şeklinde sunulmasını reddediyoruz. Bu anlatının yüzyıllara yayılan savaşları, işgali, direnişi, soykırımı ve sürgünü bir “birliktelik ve şan” tarihi içinde eritmek amacıyla kullanılmasına karşı çıkıyoruz. Atalarımızın uğradığı felaket, diplomatik nezaket veya kültürel yakınlık söylemleriyle önemsizleştirilemez.

Çerkes halkının kolektif hafızası, uğradığı felaketlerin yanı sıra özgürlüğünü ve onurunu korumak için verdiği mücadelenin de hafızasıdır. Vatanlarını savunan atalarımızın direnişi, sürgün yollarında sürdürülen dayanışma ve diasporada dilimizi, kültürümüzü ve vatana dönüş irademizi yaşatmak için kuşaklar boyunca verilen emek, özgür bir gelecek kurma ve kendi kaderimizi tayin etme irademize bugün de yol gösteren tarihsel birikimdir. Bu mirasa sahip çıkmak, geçmişi anmanın ötesinde, halkımızın haklarını bugünün koşullarında kararlılıkla savunmayı gerektirir. Atalarımızdan devraldığımız özgürlük iradesini, ortak hafızamızı ve örgütlü dayanışmamızı geleceğe taşıyacak güce sahibiz.

Açıkça ilan ediyoruz: Moskova’daki organizasyona katılan kişi ve kurumlar, bütün dünya Çerkeslerini ve Çerkes diasporasının ortak iradesini asla temsil etmemektedir.

Moskova’daki organizasyona katılan kişi ve kurumlar, kendi kurumsal yetkilerinin ötesinde halkımız adına tarihsel kabullerde bulunamaz, kolektif haklarımızdan taviz veremez ve katılımlarını bütün Çerkeslerin onayı olarak sunamazlar. Biz, aşağıda imzası bulunan kuruluşlar, bu etkinliğin siyasi çerçevesini ve halkımız adına verilmek istenen mesajları kabul etmiyor; reddediyoruz.

Halkımızın hak ve taleplerinin uluslararası düzeyde savunulması amacıyla, Rusya Federasyonu’nun devlet organları da dahil olmak üzere devletlerin yetkili makamları ve parlamentoları, Birleşmiş Milletler ve ilgili insan hakları mekanizmaları, Avrupa Birliği, Avrupa Konseyi, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT), uluslararası insan hakları kuruluşları ve demokratik sivil toplum örgütleri nezdinde hak temelli diyalog, müzakere ve diplomatik girişimlerin yürütülmesini gerekli görüyoruz. Halkımızın ortak geleceğine ve kolektif haklarına ilişkin tutum ve temsil süreçlerinin demokratik katılım, kapsayıcı istişare ve ortak irade temelinde şekillenmesini esas alıyoruz.

Bununla birlikte, tarihsel tecrübemiz, Rusya makamlarının halkımızın haklarını ve taleplerini esas alan böyle bir diyaloğa tarihin hiçbir döneminde yanaşmadığını göstermektedir. Söz konusu organizasyonda ise katılımın kendisinin bir kazanım olarak sunulması bir yana, bu katılımın Rusya’nın tarihsel çarpıtmalarına meşruiyet kazandırmak amacıyla planlandığı açıkça görülmektedir.

Bu çerçevede;

• Kişi ve kurumlarıyla tüm diasporamızı, Rusya’nın tarihsel gerçekleri çarpıtan anlatılarına, son dönemde ivme kazanan Çerkes diasporasını “Ruslaştırma” girişimlerine ve diasporamızı siyasi propaganda aracı olarak kullanma çabalarına kararlılıkla karşı durmaya, bağımsız toplumsal iradesine sahip çıkmaya davet ediyoruz.

• Katılımcı kuruluşların, halkımızın tarihsel hafızasıyla çatışan bu organizasyonda yer almalarını; etkinliğin gerçek siyasi çerçevesinin gizlenerek kamuoyuna yanıltıcı biçimde sunulmasını protesto ediyoruz.

• Rusya Federasyonu makamlarından, halkımızın tarihini çarpıtan anlatılar üretmek yerine, anavatanda anadil, örgütlenme, ifade ve barışçıl anma hakları üzerindeki kısıtlamaları kaldırmalarını; tarihçilere, akademisyenlere, kültür emekçilerine ve hak savunucularına yönelik siyasi baskılara son vermelerini talep ediyoruz.

• Tüm kurumlarımızı, soykırımın tanınması, sürgünün sonuçlarının giderilmesi, vatana dönüş hakkının güvence altına alınması ve halkımızın kolektif haklarının korunması doğrultusunda bağımsız, demokratik ve dayanışmacı bir tutum almaya çağırıyoruz.

• Halkımızın hak mücadelesinin yönünü, kendi tarihsel deneyimi ışığında özgür iradesi belirlemelidir. Çerkes diasporasının herhangi bir devletin dış politika uzantısına dönüştürülmesine karşı bağımsız toplumsal irademizi ve kendi geleceğimizi belirleme hakkımızı kararlılıkla savunuyoruz.

Tarihimizin çarpıtılmasını, acılarımızın siyasi meşruiyet üretmek için kullanılmasını ve halkımız adına rıza görüntüsü oluşturulmasını kınıyoruz. Halkımızın hafızasına, onuruna ve geleceğine sahip çıkma sorumluluğumuzu sürdüreceğimizi kamuoyuna saygıyla duyuruyoruz.

İmzacı kuruluşlar

Adige Kafkas Derneği

Adige Khase Çerkes Derneği

Adige Xase Avusturya

Ahlat Kafkas Kültür Ve Dayanışma Derneği

Avrupalı Çerkesler Federasyonu

Belçika Kuzey Kafkas Kültür Derneği

Boğaziçi Çerkes Derneği

Bursa Birleşik Kafkasya Derneği

Büyükçekmece Çerkes Derneği

Çeçen İçkerya Derneği

Çeçen İnguş Dernekleri Federasyonu

Çeçen Kafkas Muhacirleri Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği (Kafkasder)

Çerkes Dernekleri Federasyonu

Çerkes Kadınları Teavün Cemiyeti Derneği

Çerkes Tarihini Araştırma Enstitüsü Vakfı (ÇERTAV)

Eskişehir Kuzey Kafkas Kültür ve Dayanışma Derneği

Gebze Kuzey Kafkas Kültür Derneği

İstanbul Birleşik Kafkasya Derneği

İstanbul Çerkes Derneği

İstanbul Kafkas Kültür Derneği

Kafdağı Eğitim Ve Kültür Derneği

Kafkas Çeçen Dayanışma ve Kültür Derneği

Kafkas Vakfı

Kafkasevi Sosyal Ve Stratejik Araştırmalar Merkezi Derneği

Karamürsel Kuzey Kafkas Kültür Derneği

Kayseri Kafkas Derneği

Kozlu Çerkes Derneği

Kütahya Kuzey Kafkasya Kültür ve Dayanışma Derneği

Ladik Çerkes Derneği

Maltepe Çerkes Derneği

Marmara Çerkes Derneği

Merzifon Çerkes Kültür Derneği

Meydandüzü Köyü Çerkes Kültür Derneği

Mönchengladbach Kuzey Kafkas Kültür Derneği

Samsun Birleşik Kafkasya Derneği

Samsun Kafkas Çerkes Vakfı

Şamil Eğitim ve Kültür Vakfı

Şeyh Şamil Derneği

Şimali Kafkas Derneği

Tokat-Erbaa İverönü Köyü Sosyal Yardımlaşma Ve Dayanışma Derneği

Turhal Kafkas Kültür Derneği

Yalova Çiftlikköy Kafkas Derneği

1864 Erbaa Çerkes Derneği

*   *   *

СОВМЕСТНОЕ ЗАЯВЛЕНИЕ ОБЩЕСТВЕННЫХ ОРГАНИЗАЦИЙ ЧЕРКЕССКОЙ / КАВКАЗСКОЙ ДИАСПОРЫ

Мы не приемлем искажения истории нашего народа и использования нашей диаспоры в качестве инструмента политической пропаганды.

Мы, общественные организации черкесской / кавказской диаспоры, выражаем протест против встречи, организованной 28 октября 2026 года в Москве Министерством иностранных дел Российской Федерации, Россотрудничеством и Международной черкесской ассоциацией под названием «Сквозь века рука об руку с Россией, снискав почёт и славу», а также против политической и исторической трактовки, положенной в основу этой встречи.

Мы считаем неприемлемым, что посредством этого мероприятия, объявленного как проходящее в преддверии 470-летия так называемого «вхождения» Кабардино-Балкарии в состав России, участием отдельных представителей черкесской диаспоры придаётся легитимность официальному российскому историческому нарративу, а наш народ используется в текущих политических интересах.

Это мероприятие нельзя рассматривать в отрыве от современной международной обстановки. Военные, экономические и политические издержки войны России против Украины, международные санкции и дипломатическое давление придают особое значение стремлению Москвы укрепить свою легитимность в глазах зарубежной общественности. В этих условиях связи с диаспорами превращаются в один из инструментов обеспечения поддержки внешнеполитического нарратива России.

Одновременно расширяются возможности диалога международных институтов с представителями коренных народов и национальных меньшинств, растёт интерес к историческим правам черкесского народа. Инициативы по признанию геноцида черкесов служат конкретным примером того, что наши требования исторической справедливости находят отклик на международном уровне. По нашему мнению, эти процессы придали новое значение стремлению России нейтрализовать оппозиционные настроения в черкесской / кавказской диаспоре и усилить своё политическое влияние на неё. В этом контексте мы рассматриваем московское мероприятие как часть усилий России, направленных одновременно на ослабление исторических позиций народов Кавказа, находящих международный отклик, и на обретение международной легитимности путём создания впечатления, будто ей удалось заручиться поддержкой диаспоры.

На исторической родине, между тем, сокращение полномочий республик, ослабление гарантий преподавания родных языков, давление на независимую общественную деятельность, расследования и обыски в отношении учёных и работников культуры, ограничения памятных мероприятий 21 мая и наказания активистов свидетельствуют о серьёзном ущемлении прав. Эти практики подрывают возможность нашего народа свободно высказываться и объединяться для решения вопросов своего будущего.

На этом фоне представление России как силы, защищающей язык, культуру и само существование черкесского народа, является искажённым политическим нарративом, скрывающим нарушения прав.

Высказывания президента Международной черкесской ассоциации об этой программе также подтверждают наши опасения. Его утверждение о том, что программа «помогла сформировать новое видение России», прямо раскрывает её политическую цель. Успех программы описывается не через удовлетворение конкретных требований черкесов, а через изменение отношения участников к России. Название встречи, программа посещений и эти высказывания в совокупности ясно показывают, что мероприятие было направлено на формирование благоприятного образа России в диаспоре.

Поэтому мы рассматриваем это мероприятие как попытку ослабить критику исторической и современной политики России со стороны всей кавказской диаспоры, используя прежде всего черкесов, и представить представителей нашего народа сторонниками официального российского нарратива.

Мы отвергаем представление политических и военных отношений 1557 года, сложившихся в условиях той эпохи и охватывавших ограниченную территорию, как добровольного вхождения всего черкесского народа и исторической Черкесии в состав российского государства. Мы выступаем против использования этого нарратива для растворения многовековой истории войн, оккупации, сопротивления, геноцида и изгнания в истории «единения и славы». Катастрофу, пережитую нашими предками, нельзя преуменьшать ссылками на дипломатическую вежливость или культурную близость.

Коллективная память черкесского народа — это память не только о пережитых катастрофах, но и о борьбе за сохранение свободы и достоинства. Сопротивление наших предков, защищавших свою родину, солидарность на путях изгнания и многопоколенные усилия диаспоры по сохранению языка, культуры и стремления вернуться на родину составляют историческое наследие, которое и сегодня направляет нашу волю к свободному будущему и самоопределению. Верность этому наследию требует не только помнить прошлое, но и решительно отстаивать права нашего народа в современных условиях. У нас достаточно сил, чтобы передать будущим поколениям унаследованную от предков волю к свободе, общую память и организованную солидарность.

Мы заявляем прямо: лица и организации, участвовавшие в московском мероприятии, ни в коей мере не представляют всех черкесов мира и общую волю черкесской диаспоры.

Участники московского мероприятия — лица и организации — не вправе выходить за пределы своих институциональных полномочий, принимая от имени нашего народа определённые трактовки истории, поступаясь нашими коллективными правами или представляя своё участие как одобрение со стороны всех черкесов. Мы, нижеподписавшиеся организации, не принимаем и отвергаем политические рамки этого мероприятия и послания, транслируемые от имени нашего народа.

Для защиты прав и требований нашего народа на международном уровне мы считаем необходимым вести диалог, переговоры и дипломатическую работу на основе прав человека с компетентными государственными органами и парламентами, включая государственные органы Российской Федерации, с Организацией Объединённых Наций и её соответствующими правозащитными механизмами, Европейским союзом, Советом Европы, Организацией по безопасности и сотрудничеству в Европе (ОБСЕ), международными правозащитными организациями и демократическими организациями гражданского общества. Мы исходим из того, что позиции и процессы представительства по вопросам общего будущего и коллективных прав нашего народа должны формироваться на основе демократического участия, инклюзивных консультаций и общей воли.

Вместе с тем наш исторический опыт показывает, что российские власти ни в один исторический период не проявляли готовности к такому диалогу, в центре которого стояли бы права и требования нашего народа. Что касается данного мероприятия, то не только само участие в нём преподносится как достижение: очевидно, что это участие было запланировано как средство придания легитимности российским искажениям истории.

В этой связи:

• Мы призываем всю нашу диаспору — как отдельных людей, так и организации — решительно противостоять российским нарративам, искажающим исторические факты, усилившимся в последнее время попыткам «русификации» черкесской диаспоры и её использования в качестве инструмента политической пропаганды, а также отстаивать свою независимую общественную волю.

• Мы выражаем протест против участия организаций в этом мероприятии, противоречащем исторической памяти нашего народа, а также против введения общественности в заблуждение путём сокрытия его подлинных политических рамок.

• Мы требуем от властей Российской Федерации вместо создания нарративов, искажающих историю нашего народа, снять ограничения в отношении прав на родной язык, свободу объединений, свободу выражения мнений и мирное проведение памятных мероприятий на исторической родине, а также прекратить политическое давление на историков, учёных, работников культуры и правозащитников.

• Мы призываем все наши организации занять независимую, демократическую позицию, основанную на солидарности, добиваться признания геноцида, устранения последствий изгнания, обеспечения права на возвращение на историческую родину и защиты коллективных прав нашего народа.

• Направление борьбы нашего народа за свои права должно определяться его свободной волей в свете собственного исторического опыта. Выступая против превращения черкесской диаспоры в инструмент внешней политики какого-либо государства, мы решительно защищаем нашу независимую общественную волю и право самостоятельно определять своё будущее.

Мы осуждаем искажение нашей истории, использование наших страданий для обеспечения политической легитимности и создание видимости согласия от имени нашего народа. С уважением к общественности заявляем, что и впредь будем нести ответственность за сохранение памяти, достоинства и будущего нашего народа.

Организации, подписавшие заявление

Адыгское кавказское общество (Adige Kafkas Derneği)

Черкесское общество «Адыгэ Хасэ» (Adige Khase Çerkes Derneği)

«Адыгэ Хасэ» Австрии (Adige Xase Avusturya)

Общество кавказской культуры и солидарности Ахлата (Ahlat Kafkas Kültür Ve Dayanışma Derneği)

Федерация европейских черкесов (Avrupalı Çerkesler Federasyonu)

Общество северокавказской культуры Бельгии (Belçika Kuzey Kafkas Kültür Derneği)

Черкесское общество «Богазичи» (Boğaziçi Çerkes Derneği)

Общество «Объединённый Кавказ» Бурсы (Bursa Birleşik Kafkasya Derneği)

Черкесское общество Бююкчекмедже (Büyükçekmece Çerkes Derneği)

Общество «Чеченская Ичкерия» (Çeçen İçkerya Derneği)

Федерация чеченских и ингушских обществ (Çeçen İnguş Dernekleri Federasyonu)

Общество помощи и солидарности чеченских кавказских переселенцев (Kafkasder) (Çeçen Kafkas Muhacirleri Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği (Kafkasder))

Федерация черкесских обществ (Çerkes Dernekleri Federasyonu)

Общество взаимопомощи черкесских женщин (Çerkes Kadınları Teavün Cemiyeti Derneği)

Фонд Института исследования истории черкесов (ЧЕРТАВ) [Çerkes Tarihini Araştırma Enstitüsü Vakfı (ÇERTAV)]

Общество северокавказской культуры и солидарности Эскишехира (Eskişehir Kuzey Kafkas Kültür ve Dayanışma Derneği)

Общество северокавказской культуры Гебзе (Gebze Kuzey Kafkas Kültür Derneği)

Общество «Объединённый Кавказ» Стамбула (İstanbul Birleşik Kafkasya Derneği)

Черкесское общество Стамбула (İstanbul Çerkes Derneği)

Общество кавказской культуры Стамбула (İstanbul Kafkas Kültür Derneği)

Общество образования и культуры «Кафдагы» (Kafdağı Eğitim Ve Kültür Derneği)

Общество кавказско-чеченской солидарности и культуры (Kafkas Çeçen Dayanışma ve Kültür Derneği)

Общество «Кафкасэви — Центр социальных и стратегических исследований» (Kafkasevi Sosyal Ve Stratejik Araştırmalar Merkezi Derneği)

Общество северокавказской культуры Карамюрселя (Karamürsel Kuzey Kafkas Kültür Derneği)

Кавказское общество Кайсери (Kayseri Kafkas Derneği)

Кавказский фонд (Kafkas Vakfı)

Черкесское общество Козлу (Kozlu Çerkes Derneği)

Общество северокавказской культуры и солидарности Кютахьи (Kütahya Kuzey Kafkasya Kültür ve Dayanışma Derneği)

Черкесское общество Ладика (Ladik Çerkes Derneği)

Черкесское общество Мальтепе (Maltepe Çerkes Derneği)

Черкесское общество «Мармара» (Marmara Çerkes Derneği)

Общество черкесской культуры Мерзифона (Merzifon Çerkes Kültür Derneği)

Общество черкесской культуры села Мейдандюзю (Meydandüzü Köyü Çerkes Kültür Derneği)

Общество северокавказской культуры Мёнхенгладбаха (Mönchengladbach Kuzey Kafkas Kültür Derneği)

Общество «Объединённый Кавказ» Самсуна (Samsun Birleşik Kafkasya Derneği)

Кавказско-черкесский фонд Самсуна (Samsun Kafkas Çerkes Vakfı)

Фонд образования и культуры имени Шамиля (Şamil Eğitim ve Kültür Vakfı)

Общество имени шейха Шамиля (Şeyh Şamil Derneği)

Общество «Шимали Кафкас» («Северный Кавказ») (Şimali Kafkas Derneği)

Общество социальной взаимопомощи и солидарности села Иверёню (Эрбаа, Токат) (Tokat-Erbaa İverönü Köyü Sosyal Yardımlaşma Ve Dayanışma Derneği)

Общество кавказской культуры Турхала (Turhal Kafkas Kültür Derneği)

Кавказское общество Чифтликкёя (Ялова) (Yalova Çiftlikköy Kafkas Derneği)

Черкесское общество Эрбаа «1864» (1864 Erbaa Çerkes Derneği)

*  *  *

???????????????????? ???????????????????????????????????? ???????? ???????????????????????????????????????? / ???????????????????????????????????? ???????????????????????????????? ???????????????????? ???????????????????????????? ????????????????????????????????????????????????????

We reject the distortion of our people’s history and the use of our diaspora as an instrument of political propaganda.

We, civil society organisations of the Circassian / Caucasian diaspora, protest against the meeting held in Moscow on 28 October 2026, jointly organised by the Ministry of Foreign Affairs of the Russian Federation, Rossotrudnichestvo and the International Circassian Association, under the title “Through the Centuries, Hand in Hand with Russia, Gaining Honour and Glory”, and against the political and historical framework in which that meeting was placed.

We find it unacceptable that this event, which was announced as taking place on the eve of the 470th anniversary of Kabardino-Balkaria’s so-called “accession” to Russia, was used to lend legitimacy to Russia’s official historical narrative through the participation of certain members of the Circassian diaspora and to instrumentalise our people in pursuit of present-day political interests.

This event cannot be assessed in isolation from the current international context. The military, economic and political costs of Russia’s war against Ukraine, international sanctions and diplomatic pressure have heightened the importance of Moscow’s efforts to strengthen its legitimacy in the eyes of foreign publics. In this context, relations with diaspora communities are being turned into a means of generating support for Russia’s foreign policy narrative.

At the same time, opportunities for dialogue with representatives of indigenous peoples and national minorities within international institutions are expanding, as is interest in the historical rights of the Circassian people. Initiatives towards recognition of the Circassian Genocide are a concrete example of the international resonance of our demands for historical justice. We believe these developments have given renewed importance to Russia’s efforts to neutralise dissent within the Circassian / Caucasian diaspora and strengthen its political influence over it. We therefore view the Moscow event as part of Russia’s attempt both to undermine the historical positions of the peoples of the Caucasus that are gaining international recognition and to secure international legitimacy for itself by creating the impression that it has won the diaspora’s support.

In our homeland, meanwhile, the curtailment of the republics’ powers, the weakening of safeguards for mother tongues in education, pressure on independent civic activities, investigations and searches targeting scholars and cultural workers, restrictions on 21 May commemorations and the punishment of activists together constitute a serious erosion of rights. These practices undermine our people’s ability to speak freely and organise around their own future.

Against this background, portraying Russia as a power that protects the Circassian people’s language, culture and very existence is a distorted political narrative that conceals ongoing rights violations.

The statements made by the President of the International Circassian Association about this programme also confirm our concerns. His assertion that the programme “helped to create a new perception of Russia” directly reveals its political purpose. Its success is described not in terms of which Circassian demands were met, but in terms of how participants’ views of Russia changed. Taken together, the meeting’s title, the itinerary and these statements clearly show that the event aimed to cultivate a favourable perception of Russia within the diaspora.

We therefore regard the event as an attempt to weaken criticism of Russia’s historical and current policies throughout the Caucasian diaspora, particularly by using Circassians, and to portray representatives of our people as endorsers of Russia’s official narrative.

We reject the portrayal of the political and military relations established in 1557, shaped by the circumstances of that period and limited to a specific geographical area, as the voluntary incorporation of the entire Circassian people and historical Circassia into the Russian state. We oppose the use of this narrative to subsume centuries of war, occupation, resistance, genocide and exile into a history of “togetherness and glory”. The catastrophe suffered by our ancestors cannot be minimised through appeals to diplomatic courtesy or cultural affinity.

The collective memory of the Circassian people encompasses not only the catastrophes they endured, but also their struggle to preserve their freedom and dignity. Our ancestors’ resistance in defence of their homeland, the solidarity sustained along the routes of exile, and generations of efforts in the diaspora to keep our language, culture and determination to return to our homeland alive constitute the historical legacy that continues to guide our resolve to build a free future and exercise self-determination. Upholding this legacy requires more than remembrance: it requires a determined defence of our people’s rights under present-day conditions. We have the strength to carry our inherited determination to be free, our shared memory and our organised solidarity into the future.

We state unequivocally: the individuals and organisations that participated in the Moscow event in no way represent all Circassians worldwide or the collective will of the Circassian diaspora.

The individuals and organisations that participated in the Moscow event cannot exceed their institutional mandates by accepting historical claims on behalf of our people, compromising our collective rights or presenting their participation as the endorsement of all Circassians. We, the undersigned organisations, do not accept and expressly reject the political framework of this event and the messages conveyed in our people’s name.

To defend our people’s rights and demands internationally, we consider it necessary to pursue rights-based dialogue, negotiations and diplomatic initiatives with the competent authorities and parliaments of states, including the state bodies of the Russian Federation; the United Nations and its relevant human rights mechanisms; the European Union; the Council of Europe; the Organization for Security and Co-operation in Europe (OSCE); international human rights organisations; and democratic civil society organisations. We regard democratic participation, inclusive consultation and collective will as the essential basis for shaping positions and processes of representation concerning our people’s common future and collective rights.

Nevertheless, our historical experience shows that the Russian authorities have never been willing to engage in such a dialogue centred on our people’s rights and demands. In the case of this event, beyond participation itself being presented as an achievement, it is clear that this participation was planned as a means of lending legitimacy to Russia’s historical distortions.

Accordingly:

• We call on our entire diaspora, individuals and organisations alike, to stand resolutely against Russia’s narratives that distort historical facts, its recently intensifying attempts to “Russify” the Circassian diaspora, and its efforts to use our diaspora as an instrument of political propaganda, and to uphold its independent collective will.

• We protest against the participating organisations’ involvement in this event, which conflicts with our people’s historical memory, and against its misleading presentation to the public through concealment of its true political framework.

• We demand that the authorities of the Russian Federation, instead of producing narratives that distort our people’s history, lift restrictions on mother-tongue rights, freedom of association, freedom of expression and peaceful commemoration in our homeland, and end political pressure on historians, scholars, cultural workers and human rights defenders.

• We call on all our organisations to adopt an independent, democratic stance grounded in solidarity, in pursuit of recognition of the genocide, redress for the consequences of exile, guarantees for the right of return to our homeland and protection of our people’s collective rights.

• Our people’s free will, informed by their own historical experience, must determine the direction of their struggle for rights. In opposing the transformation of the Circassian diaspora into an extension of any state’s foreign policy, we resolutely defend our independent collective will and our right to determine our own future.

We condemn the distortion of our history, the exploitation of our suffering to manufacture political legitimacy and the creation of an appearance of consent in our people’s name. We respectfully inform the public that we will continue to uphold our responsibility to safeguard our people’s memory, dignity and future.

Signatory organisations

Adige Caucasian Association (Adige Kafkas Derneği)

Adige Khase Circassian Association (Adige Khase Çerkes Derneği)

Adige Xase Austria (Adige Xase Avusturya)

Ahlat Caucasian Culture and Solidarity Association (Ahlat Kafkas Kültür Ve Dayanışma Derneği)

Federation of European Circassians (Avrupalı Çerkesler Federasyonu)

Belgian North Caucasian Cultural Association (Belçika Kuzey Kafkas Kültür Derneği)

Boğaziçi Circassian Association (Boğaziçi Çerkes Derneği)

Bursa United Caucasus Association (Bursa Birleşik Kafkasya Derneği)

Büyükçekmece Circassian Association (Büyükçekmece Çerkes Derneği)

Chechen Ichkeria Association (Çeçen İçkerya Derneği)

Federation of Chechen and Ingush Associations (Çeçen İnguş Dernekleri Federasyonu)

Chechen Caucasian Migrants’ Aid and Solidarity Association (Kafkasder) (Çeçen Kafkas Muhacirleri Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği (Kafkasder))

Federation of Circassian Associations (Çerkes Dernekleri Federasyonu)

Circassian Women’s Mutual Aid Association (Çerkes Kadınları Teavün Cemiyeti Derneği)

Circassian History Research Institute Foundation (ÇERTAV) [Çerkes Tarihini Araştırma Enstitüsü Vakfı (ÇERTAV)]

Eskişehir North Caucasian Culture and Solidarity Association (Eskişehir Kuzey Kafkas Kültür ve Dayanışma Derneği)

Gebze North Caucasian Cultural Association (Gebze Kuzey Kafkas Kültür Derneği)

Istanbul United Caucasus Association (İstanbul Birleşik Kafkasya Derneği)

Istanbul Circassian Association (İstanbul Çerkes Derneği)

Istanbul Caucasian Cultural Association (İstanbul Kafkas Kültür Derneği)

Kafdağı Education and Culture Association (Kafdağı Eğitim Ve Kültür Derneği)

Caucasian Chechen Solidarity and Culture Association (Kafkas Çeçen Dayanışma ve Kültür Derneği)

Kafkasevi Centre for Social and Strategic Studies Association (Kafkasevi Sosyal Ve Stratejik Araştırmalar Merkezi Derneği)

Karamürsel North Caucasian Cultural Association (Karamürsel Kuzey Kafkas Kültür Derneği)

Kayseri Caucasian Association (Kayseri Kafkas Derneği)

Caucasus Foundation (Kafkas Vakfı)

Kozlu Circassian Association (Kozlu Çerkes Derneği)

Kütahya North Caucasian Culture and Solidarity Association (Kütahya Kuzey Kafkasya Kültür ve Dayanışma Derneği)

Ladik Circassian Association (Ladik Çerkes Derneği)

Maltepe Circassian Association (Maltepe Çerkes Derneği)

Marmara Circassian Association (Marmara Çerkes Derneği)

Merzifon Circassian Cultural Association (Merzifon Çerkes Kültür Derneği)

Meydandüzü Village Circassian Cultural Association (Meydandüzü Köyü Çerkes Kültür Derneği)

Mönchengladbach North Caucasian Cultural Association (Mönchengladbach Kuzey Kafkas Kültür Derneği)

Samsun United Caucasus Association (Samsun Birleşik Kafkasya Derneği)

Samsun Caucasian Circassian Foundation (Samsun Kafkas Çerkes Vakfı)

Shamil Education and Culture Foundation (Şamil Eğitim ve Kültür Vakfı)

Sheikh Shamil Association (Şeyh Şamil Derneği)

Şimali Kafkas (North Caucasus) Association (Şimali Kafkas Derneği)

Tokat–Erbaa İverönü Village Social Assistance and Solidarity Association (Tokat-Erbaa İverönü Köyü Sosyal Yardımlaşma Ve Dayanışma Derneği)

Turhal Caucasian Cultural Association (Turhal Kafkas Kültür Derneği)

Yalova Çiftlikköy Caucasian Association (Yalova Çiftlikköy Kafkas Derneği)

1864 Erbaa Circassian Association (1864 Erbaa Çerkes Derneği)