'Rusça-Çerkesçe veya Adıgece sözlüğü' Leonti Lyulye, Odessa 1846

"Rusça-Çerkesçe veya Adıgece sözlüğü" Leonti Lyulye, Odessa 1846

180 yıl önce, 1846'da, etnograf ve Kafkas uzmanı Leonti Lyulye tarafından derlenen "Rusça-Çerkesçe veya Adıgce Sözlük, İkinci Dilin Kısa Grameri ile" Odessa'da yayımlandı.

Leonti Yakovlevich Lyulye (1805-1862), "Rusya'ya bağlılık yemini eden Fransız vatandaşlarının" soyundan geliyordu. Uzun yıllar Karadeniz'in doğu kıyısında görev yaptı ve 1834'ten itibaren Korgeneral A. Velyaminov'a diplomatik memur olarak atandı.

Lyulye'nin eserleri arasında "Kısa Gramerli Çerkesçe Sözlük" ve "Kuzeydoğu Kafkas Dağ Kabileleriyle Ticaret Üzerine" bulunmaktadır. "Karadeniz Kıyısında", "Dağ Halklarının İşgal Ettiği Ülkelerin Genel Görünümü: Çerkesler, Abazalar ve Onlara Komşu Diğerleri", "Natuhaylar, Şapsuglar ve Abadzehler Üzerine" ve "Çerkeslerin İnançları, Dini Ritüelleri ve Önyargıları" adlı eserler, Trans-Kuban dağ halklarının ticareti, dili ve etnografisine ayrılmıştır.

Lyulye, Rus İmparatorluğu'nda Kiril alfabesini kullanarak Adıge alfabesini standartlaştırmaya çalışan ilk bilginlerden biriydi. Sözlükte bir dizi Kabardeyce kelime de bulunduğundan, Lyulye'in Çerkesya'nın çeşitli bölgelerinden bilgi kaynaklarından yararlandığı açıktır.

İmparator, bu yayın üzerindeki çalışmaları nedeniyle Lyulye'e bir elmas yüzük hediye etmiştir. Sözlüğün günümüzde bile değerini koruduğu, Archive Publica'nın bu baskının 2025 yılında yeniden basımını yayınlamasıyla kanıtlanmaktadır.

Anna ASANOVA

Kaynak: KBR Pravda