Vugar Nasirov, BM Cenevre Kürsüsündeki Hitabında Çerkes ( Adığe ) Sürgünü'nü Dile Getirdi

Azerbaycan'lı Sivil Toplum Temsilcisi, Cenevre'de, Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi'nin 63. Oturumunda yaptığı konuşmada, Çerkes ( Adığe ) Sürgünü'nü dile getirdi. 

Kültürel ve Etnik Çeşitlilik Merkezi adına konuşan Nasirov, Çerkeslerin yaşadığı tarihsel trajedeyi ve güncel hak ihlallerini dile getirdi. 

Vugar Nasirov'un BM Cenevre kürsüsündeki hitabında öne çıkan önemli başlıklar şunlardır:

Nasirov, sömürgecilikten kurtulmanın yalnızca siyasi bağımsızlıkla sınırlı kalmadığını; bir halkın dilini, tarihini, kültürünü ve ata topraklarıyla bağını koruma hakkını da kapsadığını belirtti.

19. yüzyılda Kafkasya'da yaşanan kitlesel yerinden edilmenin (Çerkes Sürgünü ve Soykırımı) bugün dünyanın dört bir yanında geniş bir Çerkes diasporası oluşturduğuna dikkat çekti.

BM uzmanlarının raporlarına atıfta bulunarak, Rusya Federasyonu'ndaki yerli halklara ve etnik azınlık örgütlerine yönelik sivil toplum kısıtlamalarına dair ciddi endişelerini paylaştı. 

Kimliklerini savunan toplulukların dillerini öğretme, tarihlerini özgürce tartışma ve arşiv belgelerine erişim sağlama konularında baskı ve kovuşturmalarla karşılaştığını vurguladı.

"Tarihsel adalet geçmişi değiştiremez ancak bugün insanları dinlemek ve adalet taleplerinin yanında durmak daha iyi bir gelecek inşa etmemize yardımcı olabilir" diyerek konuşmasını sonlandırdı. 

Azerbaycan merkezli Kültürel ve Etnik Çeşitlilik Merkezi Temsilcisi Vugar Nasirov'un, BM İnsan Hakları Konseyi 63. Oturumu'nda yaptığı Çerkes sürgünü ve hak ihlalleri konulu konuşmasının orijinal İngilizce metni ve Türkçe tercümesi şu şekildedir: 

"Saygıdeğer Başkan Yardımcısı,

Kültürel ve etnik çeşitliliği korumak bir insan hakları sorumluluğudur. Tarih, halkların kimliklerinden, dillerinden ve tarihsel hafızalarından mahrum bırakıldığı pek çok örnekle doludur. Bugün, Çerkes (Adıge) halkına dikkat çekmek istiyorum. 

1864 yılında Rus İmparatorluğu, 1 milyondan fazla Çerkes'i Kafkasya'daki ata topraklarından sürülmeye zorladı. Bunun sonuçları bugün hâlâ açıkça görülmektedir; Çerkes toplulukları birçok ülkede yaşamakta, dillerini, kimliklerini ve tarihsel hafızalarını koruma çabalarını sürdürmektedir. 

Yakın zamanda Kültürel ve Etnik Çeşitlilik Merkezimiz, Azerbaycan'ın Şuşa kentinde bu trajediye adanmış uluslararası bir konferans düzenlemiştir. 

Konferansın sonuç bildirgesinde; tarihsel adaletsizliğin tanınması, ilgili arşivlere erişimin sağlanması, kitlesel şiddetten sorumlu olanların yüceltilmesine son verilmesi ile şovenizmin, yabancı düşmanlığının ve Rus olmayan halklara yönelik saldırıların reddedilmesi çağrısında bulunulmuştur.

Sömürgecilikten kurtulmanın (dekolonizasyon) sadece siyasi bağımsızlıkla sınırlı kalmadığını; halkların dilini, tarihini, kültürünü ve ata topraklarıyla olan bağlarını koruma hakkını da kapsadığını vurgulamak isterim. 

Ancak bugün, BM uzmanları Rusya'daki yerli halklara ve etnik azınlık örgütlerine yönelik kısıtlamalar konusunda ciddi endişelerini dile getirmektedir. Topluluklar kimliklerini savundukları için baskıyla karşılaştıklarında; dillerini öğretmeleri, tarihlerini tartışmaları ve mirasları hakkında karar alma süreçlerine katılmaları daha da zorlaşmaktadır. Bu topluluklar farklı biçimlerde baskılarla ve zaman zaman ciddi kovuşturmalarla karşı karşıya kalmaktadır. 

Çerkesler kendi tarihlerini özgürce inceleyebilmeli, paylaşabilmeli ve ilgili belgelere engelsiz erişim hakkına sahip olmalıdır. Tarihsel adalet geçmişi değiştiremez; ancak bugün insanları dinlemek ve onların adalet mücadelesinin yanında durmak, daha iyi bir gelecek inşa etmemize yardımcı olabilir. 

Teşekkür ederim"

Azerbaijani NGO representative raises the concerns of the Circassian people at the UN Vugar Nasirov, a representative of the Cultural and Ethnic Diversity Center, draws attention to the massacres and repressions suffered by the Circassians On September 22, a new discussion was held at the United Nations Office in Geneva as part of the 63rd session of the UN Human Rights Council. 

Vugar Nasirov, a representative of the Azerbaijani NGO “Cultural and Ethnic Diversity Center” Public Union, also delivered a speech during the discussion titled “Human rights situations requiring the Council’s attention.” Nasirov emphasized the protection of cultural and ethnic diversity as one of the important areas of human rights. 

In this context, he drew attention to the bloody massacres and severe repressions endured over a long period by the Circassian-Adyghe people of the Caucasus, who had become a target of Russia’s imperial policies. 

He also noted that an international conference titled “Cultural and Ethnic Diversity: Lessons of History, Contemporary Challenges” was held in Shusha on July 6, 2026. 

Nasirov stressed that the final declaration of the Shusha conference highlighted the importance of recognizing and addressing historical injustices, as well as rejecting chauvinism, xenophobia, and attacks against non-Russian peoples. 

AL Tercüme

konuşmanın videosunu aşağıdaki linkten izleyebilirsiniz: https://www.facebook.com/share/v/1J72w4juLr/?mibextid=wwXIfr