9 Mayıs, Bir Dünya Savaşının Bittiği Gün Olduğu İçin, Önemli Bir Gündür! - Hatko Schamis

Yeni bir dünya ( paylaşım ) savaşının yaşandığı, yeni bir dünya düzeninin kurulduğu günlerden-yıllardan geçiyoruz. 

Henüz "bloklar" oluşmadı, ama son yıllarda dünyanın şu veya bu ülkesinde yaşanan savaşlar, nedeni büyük güçler arasındaki sorunlar ve rekabet olduğu için, 3. Paylaşım Savaşının cepheleridir. Yani, Ukrayna'da, Rusya ile Ukrayna; İran'da ABD-İsrail ile İran değil, şu veya bu şekilde, bütün büyük güçler savaşıyor. Bütün ülkeler, bu savaşlardan etkileniyor, kendilerini korumaya çalışıyor ve gelecekte kurulabilecek düzende çıkarlarının gözetilmesi için çalışıyor.

Bu savaşlar, büyük güçler arası bir nükleer savaşa dönüşür mü? Sanmıyorum, çünkü, öyle bir sistem kurmuşlar ki, eğer bir ülke nükleer saldırıya uğrarsa, o ülkenin karar vericileri devre dışı kalıyor ve üzerlerine doğru gelen füzeleri gören sistem otomatik olarak karşı saldırıya geçiyor. Ve saldırıyı başlatan ülke de yerle bir oluyor. Bu nedenle, daha uzun bir süre, arkasında büyük güçlerin olduğu, yerel ve bölgesel savaşlarla yaşayacağız. 

Bugün 9 Mayıs. 2. Dünya Paylaşım Savaşı'nın sembolik olarak bittiği gün. Eskiden, yalnız savaşı kazananlar değil; bütün dünya bu savaşın bitmesini kutluyordu. Ama artık her ülke bu yeni savaşta aldığı yere, yeni çıkarlarına göre karar veriyor bugün nasıl bir tavır alacağına.

Bu nedenle Ermenistan gibi, 2. Dünya ( Paylaşım ) Savaşı'nın mağduru ülkeler bile bu seneki 9 Mayıs törenleri için Moskova'ya gitmeme kararı aldılar. 

Ben, Çerkes halkının dünyanın herhangi bir yerindeki savaştan, insanların hayatlarını kaybetmesinden çıkarı olmadığına inanıyorum. Savaşa karşıyım, bana bugün politik olarak en yakın tavır veya örgüt "Barış Hareketi". Ve 9 Mayıs'ın benim için önemi, kimin kazandığı değil, milyonlarca insanın hayatlarını kaybettiği, toplama kamplarında zulüm gördüğü o gün savaşın bitmiş olması.

Bazıları, geçtiğimiz senelerde, 9 Mayıs'ı kutladığım için, SSCB'nin kazanmasının bizim çıkarımıza olmadığını, Almanya'nın bağımsız Çerkesya'nın kurulması sözü verdiğini vs söylediler bana. Kendileri bu nedenle 9 Mayıs'ı kutlamıyorlarmış. 

Birincisi, büyük güçler kullanmak istedikleri ( vekil ) halklara-güçlere her zaman cennet vaad ederler. Almanya da Çerkeslere böyle bir şey vaad etmiş olabilir. Ama söz konusu halkların önderlerinin ve aydınlarının bu vaadlerin ne kadar gerçekçi, ne kadar mümkün olduğunu görmeleri ve halklarına bunu anlatmaları gerekiyor. 

Rusya Federasyonu'nun bugün "Büyük Vatanseverlik Zaferi" olarak kutladığı savaşta, cephelerde Adığe Bölgesi'nden 80 bin kişi savaştı, 33 binden fazlası hayatını kaybetti. Bunlar dünyanın 24 ülkesinde ve Rusya'nın 57 bölgesinde toprağa verildi. Çerkes halkı, cephe gerisinde görevli olanlar hariç, genç nüfusunun tamamını kaybetti. Yine binlercesi işkence gördü, ülkemizin altyapısı: kütüphaneleri, hastaneleri, fabrikaları, okulları ve köyleri yok oldu.

O savaş olmasaydı, biz bugün çok daha güçlü olurduk!

Bugün, öncelikle ABD'nin ihtiyaç duyduğu-kışkırttığı yeni bir dünya savaşından veya Rusya Federasyonu'nun savaşlarından en az zararla çıkmaya çalışmamız; bunun için, hem uyduruk hayaller kurmamamız ve birilerinin vaadlerine kanmamamız hem de Cumhuriyetlerimizi ekonomik, siyasi ve nüfus olarak korumamız gerekiyor. 

Savaşın "rengi" yoktur, çıkarları vardır. Bu nedenle 2. Dünya (Paylaşım) Savaşında Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB) ile sosyalizme karşı olan ABD ve İngiltere ittifak oldular; Faşist Almanya, İtalya ve Japonya'ya karşı birlikte savaştılar. 

Her ülke, her halk savaştan en az zararla çıkacağı veya kazanacağına inandığı tarafta yer alır. Bakın bugün de her ülke kar-zarar hesabı yapıyor. Ukrayna'da ABD ile birlikte savaşan Avrupa, İran'da "bu bizim savaşımız değil" dedi. Veya Suriye'de verilen sözlerin tutulmaması üzerine, Kürtler, İran'da "Kürdistan" hayaline kapılmadı.

Bizim çıkarımıza olan, savaşsız, baskısız, sömürüsüz; her halkın, her dilin, her kültürün kendi geleceğini garanti altına aldığı, eşit hak ve özgürlüklere sahip olduğu, kardeşçe yaşadığı bir dünyadır. Böyle bir dünya belki de bin yıl sonra kurulacak, ama mutlaka kurulacak. 

Herkese savaşsız bir dünya, savaşsız bir dünya için mücadele etme gücü ve sabır diliyorum. 

Hatko Schamis

9 Mayıs 2026