Tarihsel Adalet, Ulusal İrade ve Demokratik Gelecek -1-

Kaffed, yeni başkanını seçti, hayırlı olsun. Ama ben Kaf Fed’de ciddi bir değişiklik olmayacağını düşünüyorum.  

Bu arada, 28 Ekim’de bir “Rusya Fırsatlar Ülkesi” gezisi düzenlendi. Diaspora Örgüt Temsilcileri, Rusya Federasyonu Dışişleri Bakanlığı ve Dünya Çerkes Birliği ( DÇB ) tarafından Rusya’ya davet edildiler. 

Gezinin bir günü, Moskova’da "Yüzyıllarca Rusya İle El Ele, Şan ve Şeref Kazanarak” başlıklı bir toplantıya ayrılmıştı. 

Rusya tarafından şu veya bu nedenle muhatap alınmamız, bir toplantıya davet edilmemiz bile önemli elbette. 

Ama bizim, neden böyle bir toplantının düzenlenmiş olacağı üzerine daha ayrıntılı düşünmemiz ve daha iyi hazırlanmamız gerekiyordu. Bu, yapılmadı. 

Bu nedenle Rusya için başarılı, bizim için başarısız bir toplantı oldu. 

Ve faturası, tüzük, isim değişikliği, vizyon gibi konularda güçlü bir irade ortaya koyamayan Doğan Eser'e çıktı. Ayrıntıları daha önce yazdığımız için, bir kez daha tekrar etmek istemiyorum. 

Ben bu yazımda "Abu Dabi toplantısı"nı anlatacağım, ama önce, bir iki eleştiriye değineyim. 

Yazılarından ve mesajlarından uluslararası ilişkilere ve desteğe büyük önem verdiği anlaşılan, hiç olmazsa küfür ve hakaret etmeden kendisini ifade eden-bizi eleştiren Nail Sönmez arkadaşın, “sorunu isim değişikliği”ne bağladığımız eleştirisine mesela. 

Bu, doğru değil. 

Seçimler öncesi isim değişikliği konusunda çalışma yapmadık. Bir yazı bile yazmadık. Sadece yazılarımızda bir iki cümle ile hatırlattık.

İsim değişikliği önemsiz olduğu için değil; adaylarda bu konuda bir irade ve hazırlık olmadığını; Abu Dabi’de ABD, Rusya ve Ukrayna’nın doğrudan, AB ülkelerinin dolaylı olarak katıldıkları toplantıda bile örtülü olarak, daha doğrusu başka bir üst başlık altına ele alınan “Çerkes ( Adığe )” meselesinin ve isim değişikliğinin öneminin yeterince anlaşılmadığını gördüğümüz için.

İkincisi, Nail Bey'in “Çerkesya, Rusyasız kurulamaz” diye düşündüğümüz iddiası da doğru değil. 

Biz, “Çerkesya, Rusyasız kurulamaz” değil; “Rusya’ya rağmen kurulamaz”; “Çerkes Sorunu Rusya’sız çözülemez” diyoruz, çünkü ister savaşalım, ister barışalım… nasıl bir yöntem izlersek izleyelim, muhatabımız hep Rusya olacak. Bu, “Rusyasız Çerkesya olmaz” demek değil; “Rusya'ya rağmen kurulamaz” demektir.

Evet, “Çerkesya Rusya’ya rağmen kurulamaz” diye düşünüyoruz, çünkü, Çerkesya, küresel bir güç olarak kalmak isteyen Rusya için, gerekirse bütün dünyayı karşısına alabileceği, vazgeçilmez bir coğrafya. Bu durumda bizim, Rusya Federasyonu’nun çıkarlarını da gözeten bir gelecek kurgumuzun veya vizyonumuzun olması gerekiyor.

Yoksa Rusya, Çerkes Sorunu’nu gündemine bile almaz. 

Kimlik meselesi bu noktada önem kazanıyor. Çünkü bütün dünya, “Kuzey Kafkas” veya “Kafkas halkı” diye bir şeyin olmadığını; Kuzey Kafkasya’da dilleri, siyasi sınırları ve gelecek vizyonları farklı olan, dünya ile kendi gündemleri üzerine görüşen halkların yaşadığını biliyor. 

Rusya Federasyonu da bu halkların sorunlarını, o halkların kurumları ile görüşüyor. Kaf Fed ile değil. 

Bu nedenle "biz hepsini temsil ediyoruz" diye karşılarına çıkmak, komik olur. 

Siz hiç, Putin'in Kadirov'a, "ne olacak bu Çerkeslerin hali" diye sorduğunu duydunuz mu?  

Son olarak, evet, “Çerkes Sorunu, Rusya Federasyonu’nun demokratikleşmesi ile çözülür, çözülecek” diyoruz. Çünkü bunun alternatifi, Rusya ile savaşmaktır. Ve biz, böyle bir savaşı kazanmamızın mümkün olmadığını düşünüyoruz. 

İster tek başımıza, ister Kuzey Kafkasya halkları veya başka ülkelerle birlikte, Rusya’ya karşı bir savaşı kazanamayız. Hiçbir ülke de bizim için savaşmaz, kendi ulusal çıkarlarından vazgeçmez. 

Çözüm: Çerkes Sorunu’nu Rusya Halkları ile birlikte çözmek, Rusya Federasyonu’nu birlikte demokratikleştirmektir.

Bir de “Çerkesya’nın yeniden inşası” düşüncesinin “Dönüş”e zarar verdiği eleştirisi var. Bir yerde Fahri Abi yazmış. 

Fahri abi, siz kafanızdaki siyasi haritaya veya doğrularınıza uymadığı için görmek istemeseniz de, ulusal sorun konusunda dünyanın en deneyimli ülkelerinden biri olan Rusya Federasyonu; ulusal mücadelenin, bir etnik-ulusal topluluğun tarihi yaşam alanında veya vatanında birliği için mücadele etmesi demek olduğunu; bu konunun hep Çerkes ( Adığe) halkının gündeminde olacağını biliyor. 

1991’de Karadeniz Çerkesleri, sonra, Adığe Cumhuriyeti Krasnodar’a bağlanmak istendiğinde, Hazret Şovmen, “biz de üç Cumhuriyetin birleşmesi konusunu görüşürüz” sözleri ile gündeme getirmişlerdi. 2008’de, Çerkes Halk Kongresinde oy birliği ile kabul edildi… 

Yani tarihsel hafızamıza yazılan Çerkesya ve Çerkes halkının birliği her zaman Çerkes halkının gündeminde oldu. Gelecekte de olacak. 

Rusya, üç Cumhuriyet’te yaşayan Çerkeslerin ( Adığelerin ) tek bir dili konuştuklarını; ortak bir tarihleri, kültür ve gelenek görenekleri olduğunu; bir zamanlar tarihi Çerkesya’da, feodal topluluklar, kabileler olarak yaşadıklarını… muhatap aldığı Dünya Çerkes Birliği (DÇB) nin, Çerkes-Adığe örgütü olduğunu, önünde sonunda bu sorunu çözmek zorunda kalacağını da biliyor.

Bu nedenle, senin sandığın gibi “Çerkesya”nın popülerleşmesinden rahatsız olmuyor. Nagaple Askerbiy’in Çerkesya Film stüdyosunu, Moskova'daki Çerkesya Halk Dansları Topluluğunu, Ruzanna Paranuk’un “Made in Circassia”sını yasaklamıyor, cezalandırmıyor.

Rahatsız olduğu-yasakladığı, “Bağımsız Çerkesya” düşüncesi. Çünkü “Bağımsız Çerkesya”, Rusya Federasyonu’nun parçalaması demektir.

Ama sen bilmeden değil, bilerek bu “Bağımsız Çerkesya” ile “Çerkesya’nın Yeniden İnşası” düşüncelerini aynı torbaya koyuyorsun. Aynı olmadıklarını biliyorsun. Peki Fahri abi, bütün sosyalist örgütler aynı mı? Hepsi yasak mı?   

Bir gün, benim deport edilmem ile “Çerkesya’nın Yeniden İnşa”sı düşüncem arasında bağ kurmaya çalışmıştın. 

Sana anlattım: 

Ben Nalçık’a gelmeden önce de bu düşünceleri anlatıyordum, Rusya bunları biliyordu. Buna rağmen neden bana oturum verdiler?

Kabul etmek senin için kolay değil, biliyorum. Çünkü gerçeği kabul edersen çok şeyi sorgulamak zorunda kalırsın. 

Ama ben “Çerkesyacı” olduğum için değil, ideolojik mücadelede kirli yöntemleri de kullanan birileri istediği için, “Çerkesyacı olursanız vatana giremezsiniz” propagandasına malzeme yapılmak, örnek olarak gösterilmek için deport edildim. Gerçek bu!

Hem mahkeme kayıtlarında var, hem de daha mahkeme devam ederken, üniversitedeki bir toplantıda Hauti, "bir öğrenci var, suç işledi, deport edilecek" diyerek, aslında kendisini ifşa etti. 

Bu ses kaydını yayınladım. 

Duruşmalar devam ederken, ki sonra Moskova'daki üst mahkeme lehime karar verdi, Hauti benim deport edileceğimi nereden biliyordu? 

Doğrusu, "burada istediler, orada hallettiler". Ama bunu kabul etmek zor!

“Çerkesya’yı Yeniden İnşa” düşüncesinin Dönüş’e zarar verdiğini söyleyerek, benim üzerimden oynanan oyuna alet oluyorsun. 

Halbuki, ABD, Rusya ve Ukrayna arasındaki Abu Dabi görüşmelerinde bile “Çerkesya” örtülü olarak masada. 

Ve şimdi Çerkesya’yı daha yüksek sesle savunma zamanı… 

Bir sonraki yazımda anlatacağım. 

Hatko Schamis

13 Kasım 2026